معرفی شیر آتش نشانی و انواع آن

معرفی شیر آتش نشانی

شیرِ آتش نشانی یک نقطه‌ی اتصال قابل‌مشاهده است که در مکان‌های مشخصی قرار می‌گیرد و آب مورد نیاز آتش‌نشانان برای اطفای حریق را فراهم می‌کند. همه‌ی ساختمان‌ها، پارکینگ‌ها، کنار جاده‌ها، مناطق صنعتی و غیره باید مجهز به شیر آتش‌نشانی باشند. در ادامه‌ی این مطلب تصمیم داریم در مورد مشخصات فنی شیر هیدرانت آتش نشانی و همینطور انواع شیر آتش نشانی صحبت کنیم.

معرفی شیر آتش نشانی

معرفی شیر آتش نشانی و انواع آن

یک شیر هیدرانت آتش‌نشانی، نقطه‌ی اتصال قابل‌مشاهده‌ای برای آتش‌نشانان است تا از منبع آبی که در مناطقی مشخص نصب شده، استفاده کنند. شیرهای آتش‌نشانی به شبکه‌ی آب متصل می‌شوند و باید در همه‌ی ساختمان‌ها، پارکینگ‌ها، کنار جاده‌ها، معادن، مناطق صنعتی و غیره نصب شوند. این تجهیزات اطفا حریق آب مورد نیاز برای آتش‌نشانان را فراهم می‌کنند تا بتوانند آتش را هر چه سریع‌تر خاموش کنند.

تا قرن 18 از شیر آتش‌نشانی زیرزمینی استفاده می‌شد و شیر آتش‌نشانی ستونی روی زمین از قرن 19 به بعد رایج شده و به طور گسترده مورد استفاده قرار گرفت. شیر آتشنشانی صرفا لوله یا دریچه‌ای است که به آب اجازه می‌دهد از منبع آب برای خاموش کردن آتش جریان پیدا کند.

نصب شیر هیدرانت آتش نشانی با طراحی و دقت بالا، ستون فقرات یک سیستم مقابله با آتش است که یکی از قدیمی‌ترین و در عین حال موثرترین روش‌ها برای مقابله با آتش محسوب می‌شود. این دستگاه از لوله‌های سنگین در بالای زمین و زیرسطح زمین و لوازم جانبی دیگر ساخته شده است.

(در مورد شستی اعلام حریق و کاربرد آن در سیستم‌های اعلام حریق مطالعه کنید.)

معرفی انواع شیرهای آتش نشانی

اختراع شیر آتش نشانی: مخترع شیرِ آتش نشانی کیست؟

شاید جالب باشد بدانید مخترع واقعی شیر آتش‌نشانی مشخص نیست چرا که حق ثبت آن در فلادلفیا از بین رفته و داستان‌های مختلفی در مورد نابودی این اسناد وجود دارد. به این ترتیب از آنجایی که سوابق اختراع شیر اتش‌نشانی مشخص نبود، اختراع این تجهیز به فردریک گراف (Frederick Graff) نسبت داده می‌شود.

فردریک گراف که در سال 1801 مهندس ارشد کارخانه‌ی آب فیلادلفیا بود، اولین نوع شیرهای آتش نشانی پستی یا ستونی را ارائه کرد. شیر آتش‌نشانی طراحی شده توسط فردریک گراف، شیر اتش نشانی محفظه‌ی تر (wet barrel) بود که از یک شیر آب با دریچه‌ای بالای آن تشکیل شده بود. با این حال هیچ مدرک دیگری وجود ندارد که نشان دهد گراف مخترع واقعی شیر آتشنشانی است یا خیر.

(در مورد کابل اعلام حریق نسوز مطالعه کنید.)

مخترع شیرِ آتش نشانی

شیر آتش نشانی چیست؟

شیر آتش‌نشانی وسیله‌ای متصل به یک منبع آب است که توسط آتش‌نشانان برای خاموش کردن آتش مورد استفاده قرار می‌گیرد. شیر آتشنشانی به آتش‌نشانان امکان می‌دهد تا به سرعت به منبع آب تحت فشار شرکت آب دسترسی داشته باشند. برای شروع جریان آب، آتش‌نشان یک یا دو نازل آتش نشانی را برمی‌دارند، شلنگ‌ها را به نازل‌ها متصل می‌کنند و شیر را می‌چرخانند. اما از کدام یک از انواع شیر آتش نشانی باید استفاده کرد؟

بخشی از شیرِ آتش نشانی که بالای زمین است، برای اکثر مردم قابل‌تشخیص است اما این شیرها تا بخشی نیز زیر زمین هستند. دو نوع هیدرانت ایستاده وجود دارد که شامل محفظه خشک و محفظه تر می‌شود. این شیرهای آتش نشانی بسته به محیط، ساختار و مکانیسم متفاوت دارند. شیرهای اتش نشانی محفظه‌ی تر بیشتر در مکان‌هایی نصب می‌شوند که احتمال یخ‌زدگی کمتر است اما هیدرانت‌های محفظه خشک برای مناطقی مناسب هستند که احتمال یخ‌زدگی وجود دارد.

آتش‌نشانان می‌توانند با توجه به رنگ بدنه انواع شیر اتش نشانی و نوع نازل هیدرانت، میزان فشار موجود را تعیین کنند و به این ترتیب با استفاده از این شیرهای آتش نشانی از خسارت‌های جانی و مالی جلوگیری می‌کنند.

(در صفحه‌ی سیستم اعلام حریق متعارف می‌توانید با این سیستم‌ها آشنا شده و نسبت به خرید اقدام کنید.)

شیر آتش نشانی چیست

نحوه عملکرد شیرهای آتش نشانی

مکان‌های مختلف از انواع شیر های آتش نشانی با دریچه‌ها و نقاط اتصال مختلف استفاده می‌کنند. آتش‌نشانان شیرهای آتش‌نشانی را پیدا می‌کنند و شلنگ‌های آتش‌نشانی را به آنها متصل می‌کنند تا مقادیر زیادی آب تحت فشار برای خاموش کردن آتش پمپاژ شود. پوشش شیر هیدرانت با استفاده از یک آچار پنج ضلعی خاص برداشته می‌شود و سپس آتش‌نشانان دریچه را باز می‌کنند تا آب پس از اتصال شلنگ‌ها جریان یابد.

شیر آتش‌نشانی معمولا دارای یک مهره یا پیچ برای آغاز شروع جریان و یک نقطه‌ی اتصال برای اتصال شیلنگ آتش‌نشانی دارد. هر شیرِ آتش نشانی صرفا برای اتصال به خط اصلی آب است و یک لوله‌ی رایزر شیر هیدرانت را به زمین زیر آن متصل می‌کند.

از سوی دیگر، هیدرانت‌های معمولی بر فشار یا جریان آب تاثیری ندارند و به عنوان یک دریچه عمل می‌کنند که به آتش‌نشانان امکان می‌دهد از فشار موجود در خطوط آب استفاده کنند. اگرچه همه‌ی اینها ممکن است ساده به نظر برسد اما مکانیک زیربنایی انواع شیرِ آتش نشانی بسیار پیچیده و بسته به منطقه، متفاوت است.

شیرهای آتشنشانی وظیفه‌ی تامین آب مورد نیاز برای اطفای حریق را بر عهده دارند و آتش‌نشانان با اتصال شلنگ به این شیرها، به منبع آب دسترسی پیدا می‌کنند.

(در صفحه‌ی دتکتور اعلام حریق با انواع دتکتورها آشنا شوید.)

نحوه عملکرد شیرهای آتش نشانی

انواع اصلی شیر آتشنشانی

دو نوع سیستم شیر آتش‌نشانی محفظه تر و محفظه خشک وجود دارد. شیر آتشنشانی محفظه تر جریان ثابتی از آب را فراهم می‌کند؛ در حالی که شیر آتش‌نشانی محفظه خشک برای ورود آب، نیاز به رهاسازی دریچه دارد. این شیرها باید در صورت آتش‌سوزی، دسترسی فوری به آب را برای آتش‌نشانان فراهم کنند.

اتصالات آتش‌نشانی سیستم‌های مستقلی هستند که مشابه با هیدرانت‌های خاص ساختمان‌ها عمل می‌کنند و حفاظت از آتش را فراهم می‌کنند که به راحتی برای آتش‌نشانان قابل دسترسی است. دستورالعمل‌ها و تاییدیه‌های سیستم شیرهای آتش نشانی توسط NFPA، NBC، IS، TAC، FM و مقامات محلی آتش‌نشانی ارائه می‌شود.

شیرهای آتش نشانی در دو نوع اصلی محفظه خشک و محفظه تر ارائه می‌شوند که هر کدام برای مناطق آب و هوایی متفاوت طراحی شده‌اند.

(از مطلبی که در مورد شیر کنترل نوشته‌ایم، بازدید کنید.)

انواع اصلی شیر آتشنشانی

انواع شیر هیدرانت آتش نشانی: 1. شیر آتش‌نشانی محفظه تر (Wet Barrel Hydrants)

شیرهای آتش نشانی محفظه تر معمولا در مناطقی نصب می‌شوند که امکان یخ‌زدگی وجود ندارد. در این نوع از سیستم‌های شیر آتشنشانی، آب موجود در منبع اصلی نزدیک به سطح زمین است و در نتیجه به یخ‌زدگی در دمای پایین حساس است. شیرهای آتش‌نشانی محفظه تر یک استاندارد صنعتی در مکان‌هایی که احتمال یخ‌زدگی وجود ندارد، هستند و طول عمر عملیاتی آنها در صورت نگهداری درست بیش از 100 سال است.

این مساله به این خاطر است که تمام اجزای مکانیکی این نوع شیر آتشنشانی در بالای زمین قرار دارد. در این سیستم آب در منبع اصلی هیدرانت به سطح نزدیک است و به همین خاطر در معرض یخ‌زدگی قرار دارد. البته فرایندهای اساسی‌تری برای نگهداری و طول عمر آنها وجود دارد اما مساله‌ی یخ‌زدگی در دماهای پایین نیز باید در نظر گرفته شود.

شیرهای آتشنشانی محفظه تر برای مکان‌هایی طراحی شده که خطر یخ‌زدگی وجود ندارد؛ چرا که بالا بودن منبع آب این سیستم‌ها را در معرض یخ‌زدگی قرار می‌دهد.

(در مورد اهمیت تست پمپ آتش نشانی مطالعه کنید.)

شیر آتش نشانی محفظه تر

انواع شیر فلکه آتش نشانی: 2. شیر آتش‌نشانی محفظه خشک (Dry Barrel Hydrants)

در این نوع شیر آتش‌نشانی، آب در زیر زمین ذخیره می‌شود. در مناطق سرد، دمای زمین زمین اغلب بیشتر از دمای سر محیط است و در نتیجه، این طراحی می‌تواند مانع از یخ زدن آب شود. هنگامی که آتش‌نشانان نیاز به استفاده از شیرِ آتشنشانی محفظه خشک دارند، دریچه‌ای که در قسمت بالایی شیر آتش‌نشانی است را باز می‌کنند و شلنگ خود را وارد آن می‌کنند. این کار اجازه می‌دهد آب وارد شلنگ شود و آتش‌نشان از آن برای اطفای حریق استفاده کند.

مکانیزم کشویی، فشرده‌سازی و جابجایی سه نوع از هیدرانت‌های محفظه خشک است. شیر آب هیدرانت نیز در زیر زمین و در پایه‌ی هیدرانت محفظه خشک قرار دارد. پس از استفاده از شیرِ آتشنشانی هیچ آبی در آن باقی نمی‌ماند زیرا کل سیستم آب در زیر زمین قرار دارد. به این ترتیب خطر یخ‌زدگی شیر آتش‌نشانی به شدت کاهش می‌یابد.

بررسی اینکه آیا آب در پایه‌ی هیدرانت وجود دارد، بخشی از چرخه‌ی نگهداری از این نوع شیر آتش نشانی است که به طور معمول با خط لوله انجام می‌شود. اگر رطوبت وجود داشته باشد، می‌تواند نشان‌دهنده‌ی این باشد که دریچه‌ی تخلیه‌ی هیدرانت خراب شده و آن را در برابر یخ‌زدگی آسیب‌پذیر می‌سازد.

(در صفحه‌ی لیست قیمت سیستم اعلام حریق می‌توانید قیمت انواع سیستم‌های اعلان حریق را مشاهده کنید.)

 شیر آتش نشانی محفظه خشک

تفاوت بین شیر آتشنشانی محفظه تر و شیر آتشنشانی محفظه خشک

تا اینجا در مورد دو نوع شیر آتش‌نشانی محفظه تر و محفظه خشک صحبت کردیم. این دو نوع شیر آتشنشانی از جهات مختلفی با یکدیگر متفاوت هستند که در ادامه در مورد تمایز اصلی بین هیدرانت مرطوب و هیدرانت خشک صحبت می‌کنیم.

هیدرانت مرطوب یا شیر آتش نشانی محفظه تر دارای ویژگی‌های زیر است:

  • اگر خطر یخ‌زدگی وجود نداشته باشد از هیدرانت مرطوب استفاده می‌شود.
  • در این سیستم آب در بالای زمین است.
  • هیدرانت‌های مرطوب ارزان‌تر هستند و ساخت آنها آسان‌تر است.
  • به دلیل دسترسی آسان، نگهداری از هیدرانت مرطوب راحت‌تر است.

هیدرانت‌های خشک یا شیر آتشنشانی محفظه خشک دارای ویژگی‌های زیر است:

  • در مناطق سرد و یخبندان که دمای هوا به زیر نقطه‌ی انجماد می‌رسد از سیستم شیر آتش نشانی محفظه خشک استفاده می‌شود.
  • در طراحی هیدرانت‌های خشک برای جلوگیری از یخ‌زدگی آب در زیر زمین نگهداری می‌شود.
  • هیدرانت‌های خشک گران‌تر هستند و ساخت آنها دشوارتر است.
  • نگهداری از شیر آتشنشانی محفظه خشک نسبتا دشوار است.

(در صفحه‌ی سیستم اعلام حریق آدرس پذیر می‌توانید با این سیستم‌ها آشنا شده و نسبت به خرید اقدام کنید.)

تفاوت بین شیر آتشنشانی محفظه تر و شیر آتشنشانی محفظه خشک

انتخاب سیستم هیدرانت آتش نشانی مناسب

رنگ شیرهای آتش‌نشانی

همه‌ی شیرهای آتش نشانی طبق مقررات NFPA دارای کد رنگی هستند. این رنگ‌ها نشان‌دهنده‌ی جریان پیش‌بینی شده‌ی فرآیند است. تاج بالای شیرهای آتش‌نشانی معمولا رنگ‌آمیزی می‌شود. در جدول زیر رایج‌ترین رنگ‌ها به ترتیب جریان نشان داده شده است.

قرمزنارنجیسبزآبی روشن
کلاس Cکلاس Bکلاس Aکلاس AA
فشار 499 GPM یا کمترفشار 500-599 GPMفشار 1000-1499 GPMفشار 1500 GPM یا بیشتر

شیرهای آتش نشانی به رنگ‌های مختلف هستند، برخی از آنها معنی دارند و برخی دیگر هیچ معنای خاصی ندارند. رنگ بدنه‌ی شیرهای اتش نشانی اکثرا ترجیح شخصی است؛ با این حال، اغلب بدنه‌ی آنها به رنگ قرمز یا سبز ایمنی است تا از فاصله‌ی دور مشخص باشند. این رنگ‌ها به آتش‌نشانان کمک می‌کنند تا در مواقع اضطراری راحت‌تر شیر آتش‌نشانی را پیدا کنند.

کدهای رنگی برای قسمت بالایی شیرهای آتش نشانی است و بدنه‌ی این سیستم‌ها معمولا به رنگ قرمز یا سبز است تا از فاصله‌ی دور قابل مشاهده و تشخیص باشد.

(در مورد زون بندی در اعلام حریق نیز مطالعه کنید.)

رنگ شیرهای آتش‌نشانی

استانداردها و کدهای شیرهای آتشنشانی

در ادامه لیستی از استانداردها که برای طراحی سیستم شیر آتش نشانی مورد استفاده قرار می‌گیرند را ارائه می‌کنیم:

  • استاندارد NFPA 25
  • استاندارد NFPA 1
  • استاندارد AWWA
  • استاندارد NFPA 291
  • استاندارد BS EN 14384
  • استاندارد 21.3M
  • استاندارد DIN 3222
  • استاندارد BS 750
  • استاندارد AS 2419
  • استاندارد DIN EN 14339
  • استاندارد FP-009
  • استاندارد IS 13039
  • استاندارد IS 3844

استانداردها و کدهای شیرهای آتشنشانی

شیر ایستاده آتش نشانی یا استندپایپ (Standpipe)

اگرچه استندپایپ‌ها عملکرد متفاوتی نسبت به شیرهای آتش نشانی سنتی دارند اما ابزار مفیدی برای آتش‌نشانان هستند. استندپایپ جایگزین مناسبی برای سیستم اسپرینکلر آتش نشانی یا شیر اتش نشانی سقفی است زیرا به آتش‌نشانان اجازه می‌دهد آب را در بخش خاصی از ساختمان توزیع کنند. استندپایپ معمولا در یک محل داخلی ثابت در سازه‌های بزرگ نصب می‌شود.

استندپایپ به عنوان شیر آتش نشانی ساختمان، به کسانی که قادر به تخلیه‌ی ساختمان نیستند امکان می‌دهد تا آتش را خاموش کنند. بنابراین استندپایپ یا شیر ایستاده آتش نشانی به ویژه در ساختمان‌های بزرگ که در آن تعداد زیادی شلنگ برای خاموش کردن آتش مورد نیاز است، ابزار مهمی برای آتش‌نشانان است. انتخاب شیرِ آتش نشانی مناسب برای تامین آب، نیازمند برنامه‌ریزی و بررسی طولانی مدت است.

خرید شیر آتش نشانی باید با در نظر گرفتن همه‌ی گزینه‌ها انجام شود و چه بهتر که از افراد کارآزموده در این خصوص مشورت گرفته شود تا بتوان بهترین راه‌حل را برای آبرسانی ساختمان در مواقع اضطراری برای چندین سال ارائه دهد.

(در مورد ایزولاتور اعلام حریق مطالعه کنید.)

شیر ایستاده آتش نشانی یا استندپایپ

شیر هیدرانت جعبه آتش نشانی

یکی از تجهیزات مهم اطفای حریق که معمولا در ساختمان‌ها یافت می‌شود، جعبه آتش‌نشانی یا شیر هیدرانت جعبه آتش نشانی است. جعبه‌ی آتش‌نشانی روی خط لوله‌ی آتش‌نشانی داخل ساختمان نصب می‌شود و نوعی تجهیزات آتش‌نشانی ثابت است که از بدنه، شیر آتش‌نشانی داخلی، کوپلینگ، شلنگ آتش‌نشانی، نازل آتش‌نشانی و تجهیزات الکتریکی تشکیل شده است.

این جعبه آتش‌نشانی برای تامین آب مورد نیاز برای اطفا حریق نصب می‌شود و می‌توان از آن برای خاموش کردن به موقع حریق و یا به عنوان تجهیزات آتش‌نشانی کمکی در مکان‌های مهم مانند ساختمان‌های بلند، کارخانه‌ها، انبار، دفاتر و ادارات، ساختمان‌های مسکونی، سالن‌های کنفرانس، سالن‌های نمایش و غیره استفاده کرد.

شیر هیدرانت جعبه آتشنشانی یکی از تجهیزات کمکی برای نصب در ساختمان‌ها و اطفای حریق است.

(از مطلب استانداردهای اعلام حریق نیز بازدید کنید.)

شیر هیدرانت جعبه آتش نشانی

شیر آتش نشانی آریا

آریا کوپلینگ یکی از تولیدکنندگان شیر آتش نشانی در ایران است که فعالیت خود را از اواخر دهه‌ی هفتاد خورشیدی آغاز کرده است. از تجهیزات این شرکت ایرانی می‌توان به شیر آتش نشانی سیامی، شیر فشار شکن، شیرفلکه‌ی تنظیم فشار، شیر فلکه آتش نشانی و غیره اشاره کرد. این شرکت با هدف ارتقای ایمنی جان و مال انسان‌ها محصولاتی بسیار باکیفیت، کارآمد و مطمئن به بازار عرضه می‌کند.

شیر آتش نشانی آریا

شیر آتش نشانی میراب

میراب یکی دیگر از تولیدکنندگان ایرانی شیرهای آتش‌نشانی است که فعالیت خود را از سال 1358 آغاز کرده است. از تولیدات این شرکت می‌توان به شیرهای پروانه‌ای، شیر کشویی، شیر کنترلی و غیره اشاره کرد. شیرهای آتش نشانی ایستاده‌ی میراب دارای جنس چدنی یا فولادی هستند و می‌توان از آنها برای سیالاتی مانند آب آشامیدنی و یا آب خام تا دمای 70 درجه‌ی سانتی‌گراد استفاده کرد.

شیر آتش نشانی میراب

شیر آتش نشانی awg

شرکت AWG Fitting یکی از تولیدکنندگان برتر تجهیزات آتش‌نشانی و همینطور شیرِ آتش نشانی در کشور آلمان است که محصولات تولیدی آن در سراسر جهان از جمله ایران مورد توجه زیادی قرار گرفته است. شیر آتش نشانی برنجی awg یک تجهیز ایده‌آل برای استفاده در فرایند اطفای حریق است. از محصولات این شرکت آلمانی می‌توان به شیر اتش نشانی ایستاده محفظه تر و محفظه خشک، شیر آتشنشانی زاویه‌دار و شیر اتش نشانی زمینی اشاره کرد.

شیر آتش نشانی awg

خرید شیر آتش نشانی

در این مطلب به معرفی انواع شیر آتشنشانی پرداختیم؛ یکی از قدیمی‌ترین و در عین حال موثرترین و رایج‌ترین تجهیزات آتش‌نشانی که در ساختمان‌ها، مناطق صنعتی، خیابان‌ها و غیره نصب می‌شود و می‌توان آن را ستون فقرات کل سیستم آتش‌نشانی نامید. شیر اتش نشانی لوله‌ای است که اجازه می‌دهد آب با کنترل دریچه از لوله‌ی اصلی برای خاموش کردن آتش جاری شود. شیر آتش نشانی به انگلیسی Fire Hydrant نامیده می‌شود و در دو نوع محفظه خشک و محفظه مرطوب برای مناطق با آب و هوای مختلف استفاده می‌شود.

بسته به جنس مواد اولیه، شرکت تولیدکننده، نوع شیر و موارد دیگر، شیر آتش نشانی قیمت متفاوتی می‌تواند داشته باشد. قیمت شیر هیدرانت آتش نشانی را می‌توانید از مشاوران مرکز اعلام حریق آرات بپرسید. ضمنا این شرکت به فروش انواع سیستم‌های اعلام حریق و تجهیزات اعلام حریق می‌پردازد و قیمت سیستم‌های اعلام حریق را می‌توانید در صفحه‌ی لیست قیمت سیستم اعلام حریق مشاهده کنید.

منبع مطلب

خرید شیر آتش نشانی

اعلام حریق آرات

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.