پمپ آتشنشانی یکی از مهمترین اجزای سیستم اطفای حریق است که در زمان وقوع آتشسوزی، وظیفهی تأمین فشار لازم برای انتقال سریع و مؤثر آب به نازلها و اسپرینکلرها را بر عهده دارد. در مواردی که فشار آب شهری برای تغذیه سیستم اطفا کافی نیست، استفاده از پمپ آتشنشانی الزامی میشود.
در این مقاله، با معرفی انواع مختلف پمپهای آتشنشانی، از جمله پمپ پرتابل، پمپ دیزلی، پمپ مخصوص ساختمانها و بوستر پمپها، به بررسی نکات فنی، اجزای اصلی، کاربردها و استانداردهای مربوط به آنها میپردازیم.همچنین اگر به دنبال بررسی دقیقتر گزینهها و اطلاع از قیمت پمپ آتشنشانی هستید، میتوانید به صفحه دستهبندی مربوطه مراجعه کنید.

پمپ آتشنشانی ساختمان چیست و چرا اهمیت دارد؟
پمپ آتشنشانی یکی از اجزای حیاتی سیستم ایمنی در ساختمانها بهشمار میرود، بهویژه در ساختمانهای بلندمرتبه که فشار آب شهری توان کافی برای تغذیه سیستم اطفای حریق را ندارد. این پمپ با انتقال آب از منابع ذخیره مانند مخزن یا لوله آب شهری و افزایش فشار آن، امکان توزیع مؤثر آب به طبقات بالاتر را فراهم میسازد.
در ساختمانهایی با ارتفاع بیش از ۱۲۰ تا ۱۵۰ متر، وجود پمپ آتشنشانی نهتنها ضروری، بلکه الزامی است؛ زیرا بدون آن، سیستمهایی مانند اسپرینکلرها و هیدرانتها قادر به عملکرد مناسب نخواهند بود.
نصب پمپ آتشنشانی در ساختمانها، بهویژه ساختمانهای تجاری و اداری، اقدامی ضروری برای محافظت از جان افراد، اموال و همچنین تسهیل عملیات آتشنشانهاست. نبود چنین تجهیزاتی، ریسک عملیات اطفای حریق را بهطور چشمگیری افزایش میدهد.
این پمپها در مدلها و ظرفیتهای متنوعی طراحی میشوند تا نیازهای مختلف ساختمانی و صنعتی را پوشش دهند. انتخاب مدل مناسب بسته به ابعاد ساختمان، ارتفاع، حجم آب مورد نیاز و طراحی سیستم اطفا صورت میگیرد. به همین دلیل، مشاوره با متخصصان و کارشناسان این حوزه برای خرید صحیح و مؤثر، اهمیت فراوانی دارد.
استفاده از پمپهای آتشنشانی باکیفیت و دارای استاندارد بینالمللی، تضمینکنندهی عملکرد قابلاعتماد سیستم ایمنی در شرایط اضطراری است. همچنین اجرای صحیح و اصولی این پمپها توسط تیمهای حرفهای، نقش مهمی در کارایی و طول عمر آنها ایفا میکند.
در صورتی که قصد خرید پمپ آتشنشانی دارید، بهتر است از نمایندگیهای معتبر مشاوره بگیرید و بر اساس نوع پروژه و ویژگیهای فنی، مناسبترین گزینه را انتخاب کنید.
اجزای اصلی پمپ آتشنشانی ساختمان
پمپ آتشنشانی از چند بخش کلیدی تشکیل شده که هماهنگی دقیق آنها عملکرد مؤثر و مطمئن سیستم را تضمین میکند. آشنایی با این اجزا، در درک بهتر نحوه کار سیستم و نگهداری صحیح آن نقش مهمی دارد:
- پروانه (Impeller): قلب مکانیکی پمپ که با چرخش خود، آب را با فشار بالا به سیستم پمپاژ میکند. طراحی و جنس پروانه تأثیر زیادی بر عملکرد و بازدهی پمپ دارد.
- موتور (الکتروموتور یا دیزل): منبع نیروی محرکه برای چرخاندن پروانه. انتخاب نوع موتور (برقی یا دیزلی) بستگی به طراحی سیستم و نیازهای پروژه دارد.
- تابلو کنترل: این بخش وظیفه دارد روشن و خاموش شدن پمپها را بهصورت اتوماتیک مدیریت کند و در شرایط اضطراری فرمانهای لازم را صادر نماید.
- سنسور فشار: برای نظارت بر فشار سیستم طراحی شده است. در صورت افت فشار، این سنسورها سیگنال لازم برای روشن شدن پمپ را ارسال میکنند.
- شیر یکطرفه و شیر تخلیه: شیر یکطرفه از برگشت جریان آب جلوگیری میکند و شیر تخلیه امکان تست، تعمیر یا تخلیه آب سیستم را فراهم میسازد.
- مخزن ذخیره یا منبع آب: در مواقعی که فشار شبکه آب شهری کافی نیست یا منبع آب ثابتی در دسترس نیست، این مخزن آب مورد نیاز سیستم را تأمین میکند.
نحوه عملکرد پمپ آتشنشانی ساختمان
سیستم پمپ آتشنشانی بهگونهای طراحی شده است که در شرایط اضطراری بهصورت خودکار وارد عمل شود و فشار لازم را برای مهار آتش تأمین کند. مراحل عملکرد این سیستم به شرح زیر است:
- وضعیت عادی: در حالت معمول، پمپ جاکی (Jockey Pump) بهصورت دائمی فعال است و فشار سیستم لولهکشی را در حد مطلوب نگه میدارد تا از روشن شدن بیمورد پمپ اصلی جلوگیری شود.
- کاهش فشار: با باز شدن یک شیر هیدرانت یا فعال شدن اسپرینکلر، فشار سیستم کاهش مییابد. این کاهش فشار توسط سنسور فشار تشخیص داده میشود.
- فعالسازی پمپ اصلی: پس از دریافت سیگنال از سنسور، پمپ اصلی (برقی یا دیزلی) بهصورت خودکار وارد مدار میشود و شروع به پمپاژ آب با فشار بالا میکند.
- آبرسانی: پمپ، آب را از منبع ذخیره یا لوله اصلی آب شهری مکش کرده و آن را به شبکه لولهکشی سیستم اطفای حریق منتقل میکند.
- پایان عملیات: پس از اتمام عملیات اطفای حریق و بازگشت فشار سیستم به حالت طبیعی، پمپ اصلی خاموش میشود و کنترل مجدد به پمپ جاکی بازمیگردد.

پیشنهاد مطالعه: سیستم اعلام حریق آدرس پذیر
انواع پمپهای آتشنشانی
پس از آشنایی با عملکرد و اجزای پمپ آتشنشانی، در این بخش به معرفی انواع پمپهای آتشنشانی و ویژگیهای فنی آنها میپردازیم. بهطور کلی، پمپهای مورد استفاده در سیستمهای اطفای حریق به دو گروه اصلی تقسیم میشوند:
1. پمپهای جابجایی مثبت (Positive Displacement Pumps)
پمپهای جابجایی مثبت با مکانیزمی متفاوت از پمپهای رایج عمل میکنند. در این پمپها، حجم مشخصی از آب در هر سیکل کاری از طریق حرکت رفتوبرگشتی یا چرخشی به داخل پمپ کشیده شده و سپس با فشار بالا از خروجی تخلیه میشود. این پمپها قادرند آب را با فشار بسیار بالا منتقل کنند، اما حجم آب انتقالی در آنها نسبت به پمپهای سانتریفیوژ محدودتر است.
به دلیل توانایی بالا در ایجاد فشار ثابت و مستمر، کاربرد اصلی پمپهای جابجایی مثبت در سیستمهای خاص مانند تولید فوم (کف) یا سیستمهای مهپاشی فشار بالا (High Pressure Water Mist) است. در سیستمهای مرسوم ساختمانی یا صنعتی، استفاده از این نوع پمپ متداول نیست.
(به مطلب سیستم اطفاءحریق آبی مراجعه شود.)

2.انواع پمپهای آتشنشانی سانتریفیوژ
پمپهای سانتریفیوژ، متداولترین نوع پمپهای مورد استفاده در سیستمهای آتشنشانی هستند. این پمپها با استفاده از نیروی گریز از مرکز (سانتریفیوژی) آب را با فشار بالا به شبکه لولهکشی منتقل میکنند. در ادامه با مهمترین مدلهای پمپهای سانتریفیوژی آشنا میشوید:
(در فایرفایت در مورد درب ضد حریق مطالعه کنید.)

انواع پمپ ماشین آتشنشانی که در ادامه توضیح میدهیم جزو پمپهای سانتریفیوژی هستند.
1. پمپ افقی دو مکشه (Horizontal Split-Case Pump)
این نوع پمپ دارای محفظهی جداشوندهای است که امکان بازرسی و تعمیر آسان را فراهم میکند. آب از دو سمت مخالف وارد پروانه میشود و تعادل هیدرولیکی بهتری در پمپ ایجاد میشود.
مزایا:
- کارکرد پایدار و مطمئن
- مناسب برای دبیهای بالا
- قابلیت کار با موتور برقی یا دیزلی
نکته: ابعاد بزرگ آن ممکن است در فضاهای محدود مشکلساز باشد.
(در خصوص کفپوش عایق برق مطالعه کنید.)

2. پمپ توربین عمودی (Vertical Turbine Pump)
تنها نوع پمپ مورد تأیید استانداردهای آتشنشانی است که میتواند آب را از منابع با سطح پایین (مثل مخازن زیرزمینی یا رودخانهها) با فشار منفی مکش کند.
مزایا:
- قابل تجهیز با موتور برقی یا دیزلی
- قابلیت مکش از منابع عمیق
- مناسب برای نصب در فضای باز یا مکانهای فاقد فشار شهری
کاربرد: پروژههای صنعتی، مجتمعهای بلندمرتبه یا مکانهای فاقد منبع آب تحت فشار.قابلیت مکش از منابع عمیق
(از مطلب کپسول آتش نشانی گاز CO2 بازدید کنید.)

3. پمپ خطی (In-Line Pump)
این پمپها برای فضاهای محدود بسیار مناسباند. طراحی عمودی آنها باعث اشغال فضای کمتر میشود.
مزایا:
- ابعاد جمعوجور
- قیمت مقرونبهصرفه
- نصب آسان در مسیر خط لوله
محدودیت:
- تعمیرات پرهزینه
- نیاز به باز کردن موتور برای سرویس
- محدود به استفاده با موتور برقی
(پس از مطالعه این مطلب میتوانید به مطلبی که در خصوص انواع کپسول آتش نشانی نوشتهایم نیز مراجعه کنید.)

4. پمپ مکش انتهایی (End Suction Pump)
پمپهای مکش انتهایی از جمله رایجترین گزینهها در پروژههای ساختمانی هستند. خروجی آب در آنها عمود بر ورودی مکش است و طراحی فشردهای دارند.
مزایا:
- نصب ساده و رایج
- قابل استفاده با برق یا دیزل
- قیمت مناسب
کاربرد: ساختمانهای مسکونی، اداری و پروژههای متوسط.
(با سیستم اطفا حریق اتوماتیک فوم آشنا شوید.)

5. پمپ چند پورتی چند مرحلهای (Multistage Multiport Pump)
این پمپها از چند پروانه در یک محور افقی تشکیل شدهاند و دارای چند خروجی با فشارهای مختلف هستند.
ویژگی منحصربهفرد: امکان تأمین فشار در طبقات مختلف ساختمان از یک دستگاه
کاربرد:
- صرفهجویی در فضا و هزینه نسبت به نصب چند پمپ مجزا
- پروژههای بلندمرتبه (مثلاً ۳۰ طبقه و بیشتر)
- تقسیم فشار به سه یا چند منطقه از یک پمپ
( مطلبی که درباره فلومتر نوشتهایم نیز میتواند برایتان کاربردی باشد.)

6. پمپ پرتابل آتش نشانی(Portable fire pump)
این پمپها قابل حمل بوده و در عملیات آتشنشانی میدانی یا مکانهایی با دسترسی سخت به منابع آب استفاده میشوند.
مزایا:
موتور معمولاً بنزینی یا دیزلی استد.
حملونقل آسان
استفاده در شرایط اضطراری یا میدانی
مقاوم در برابر ضربه و رطوبت
نکات فنی:
متریال ساخت باید بسیار مقاوم و با دوام باشد
فشار و دبی خروجی باید مطابق نیاز پروژه انتخاب شود

ساختار ترکیبی پمپها در سیستمهای ساختمانی
در سیستم اطفای حریق ساختمان، معمولاً از ترکیب چند نوع پمپ استفاده میشود تا در شرایط مختلف، تأمین فشار و آبرسانی با اطمینان کامل انجام شود. این پمپها هر کدام وظیفه مشخصی دارند و با همکاری یکدیگر، عملکردی پایدار و مطمئن را فراهم میکنند.
1. پمپ اصلی (Main Fire Pump)
پمپ اصلی، قلب تپنده سیستم اطفای حریق است. این پمپ وظیفه دارد در زمان وقوع آتشسوزی، حجم زیادی از آب را با فشار بالا در سیستم پمپاژ کند. پمپهای اصلی معمولاً در یکی از دو نوع زیر مورد استفاده قرار میگیرند:
- پمپ برقی: در شرایط عادی که برق در دسترس است، فعال میشود.
- پمپ دیزلی: زمانی وارد مدار میشود که برق قطع شده یا پمپ برقی دچار اختلال باشد.
2. پمپ جاکی (Jockey Pump)
این پمپ کوچک و کمظرفیت، دائماً در مدار است تا فشار سیستم را در حد مطلوب نگه دارد. پمپ جاکی از روشن شدن بیمورد پمپ اصلی جلوگیری میکند و بهنوعی نگهدارنده تعادل سیستم است.
3. پمپ رزرو یا پشتیبان (Standby Pump)
اگر به هر دلیل پمپ اصلی از کار بیفتد، پمپ پشتیبان بهصورت خودکار وارد عمل میشود تا اختلالی در عملکرد سیستم اطفای حریق ایجاد نشود. این پمپ معمولاً از نوع دیزلی است و برای شرایط اضطراری طراحی شده است.
نکات مهم در نصب پمپ آتشنشانی ساختمان
نصب صحیح پمپ آتشنشانی از نظر ایمنی، عملکرد مطمئن و تطابق با استانداردهای فنی، اهمیت بالایی دارد. رعایت موارد زیر در هنگام نصب الزامی است:
تابلو برق ایمن و هوشمند:
تابلو برق پمپ باید به سیستم هشداردهنده، تجهیزات حفاظت الکتریکی و آلارمهای تشخیص خرابی مجهز باشد تا در مواقع اضطراری عملکرد صحیح پمپ تضمین شود.
نصب در اتاق مجزا و مقاوم در برابر حریق:
پمپها باید در یک فضای مستقل، دارای دیوارهای مقاوم به آتش و مجهز به درب ضدحریق قرار گیرند تا در هنگام حادثه از آسیب مستقیم در امان بمانند.
تهویه مناسب و کفشور الزامی است:
محل نصب باید دارای سیستم تهویه مؤثر برای جلوگیری از تجمع گرما و رطوبت باشد. همچنین وجود کفشور برای تخلیه نشت یا آب اضافی ضروری است.
استقرار روی فونداسیون تراز و مستحکم:
پمپها باید روی یک فونداسیون بتنی صاف، تراز و مقاوم نصب شوند تا از لرزش، صدا و آسیب به تجهیزات جلوگیری شود.
لولهکشی بدون نشتی با شیرآلات استاندارد:
کل سیستم لولهکشی متصل به پمپ باید از لولهها و اتصالات استاندارد ساخته شده باشد و فاقد هرگونه نشتی باشد. استفاده از شیرهای یکطرفه، تخلیه و فلکههای قطع و وصل استاندارد الزامی است.
نکات مهم در نگهداری از پمپ آتشنشانی ساختمان
برای تضمین عملکرد مؤثر پمپ آتشنشانی در مواقع اضطراری، نگهداری منظم و اصولی آن ضروری است. در ادامه، مهمترین نکات نگهداری را مرور میکنیم:
کنترل نشتی و خوردگی:
اتصالات، شیرآلات و لولهها را از نظر وجود نشتی، زنگزدگی یا خوردگی بررسی کرده و در صورت نیاز، تعمیر یا تعویض انجام دهید.
تست ماهانه پمپها:
هر ماه پمپها را روشن کرده و عملکرد آنها را بررسی کنید تا از سلامت، فشار خروجی و زمان پاسخدهی سیستم اطمینان حاصل شود.
کنترل سوخت پمپ دیزلی:
در صورت استفاده از پمپ دیزلی، وضعیت سوخت، فیلتر، و سلامت باتری باید بهصورت دورهای بررسی شود.
بررسی فشار سیستم:
با استفاده از مانومتر، فشار سیستم را کنترل کنید تا در محدوده استاندارد باقی بماند. افت یا افزایش غیرطبیعی فشار میتواند نشانه نقص در سیستم باشد.
روغنکاری اجزای متحرک:
طبق دستورالعمل سازنده، اجزای متحرک مانند بلبرینگها و کوپلینگها را روغنکاری کنید تا از استهلاک و آسیبدیدگی جلوگیری شود.
استانداردهای مرتبط با پمپ آتشنشانی ساختمان
طراحی، نصب و بهرهبرداری از پمپهای آتشنشانی در ساختمانها باید مطابق با استانداردهای معتبر ملی و بینالمللی انجام شود تا عملکرد سیستم در شرایط اضطراری تضمین گردد. مهمترین این استانداردها عبارتند از:
- NFPA 20 (استاندارد آمریکا):
مرجع جهانی طراحی، نصب و عملکرد پمپهای آتشنشانی. این استاندارد توسط انجمن ملی آتشنشانی ایالات متحده تدوین شده و در بسیاری از پروژههای بینالمللی معیار اصلی است. - استاندارد ملی ایران ISIRI 11724:
مشخصات فنی پمپهای آتشنشانی در ایران را تعیین میکند و رعایت آن در پروژههای رسمی الزامی است. - ضوابط سازمان آتشنشانی شهرداریها:
برای دریافت تأییدیه نقشهها و اخذ پایان کار، رعایت دستورالعملها و الزامات سازمان آتشنشانی محلی الزامی است.
( در صفحهی پنل اعلام حریق با برندهای مطرح ایرانی اعلام حریق و قیمت آنها آشنا شوید.)
قیمت پمپ آتشنشانی؛ چه عواملی تأثیرگذارند؟
قیمت پمپ آتشنشانی بسته به عوامل مختلفی تعیین میشود، از جمله:
- نوع پمپ (افقی، خطی، توربینی، پرتابل و…)
- ظرفیت پمپاژ (دبی و فشار کاری)
- برند و کشور سازنده
- نوع موتور (برقی یا دیزلی)
- جنس بدنه و قطعات داخلی
- تجهیزات جانبی همراه (تابلو برق، شاسی، شیرآلات، کنترلر و…)
برای انتخاب آگاهانه، مقایسه قیمتها بهتنهایی کافی نیست؛ بلکه باید به کارایی پمپ در پروژه واقعی توجه کرد. انتخاب پمپی که با نیاز واقعی شما همخوان باشد، هزینه نگهداری کمتری خواهد داشت و عملکرد بهینهتری ارائه میدهد.
مشاوره خرید و قیمت پمپ آتشنشانی
برای خرید پمپ آتشنشانی، تنها آشنایی با مشخصات فنی کافی نیست؛ بلکه باید به اعتبار برند، خدمات پس از فروش، اصالت قطعات، ضمانتنامه، و پشتیبانی فنی نیز توجه کرد. انتخاب پمپهای باکیفیت از منابع معتبر، علاوه بر کاهش احتمال خرابی و افزایش طول عمر تجهیزات، امکان دریافت مشاوره تخصصی، نصب اصولی و تهیه لوازم جانبی سازگار را نیز فراهم میکند.
اگر قصد خرید پمپ آتشنشانی برای پروژههای ساختمانی، صنعتی یا تجاری را دارید، کارشناسان ما در مرکز اعلام حریق آرات آمادهاند تا مشاوره تخصصی رایگان، لیست قیمت بهروز، و راهنمای انتخاب مناسبترین مدل را در اختیار شما قرار دهند.
📞 برای دریافت مشاوره یا لیست قیمت، همین حالا با ما تماس بگیرید.
