تجهیزات اطفاء حریق: آشنایی با انواع وسایل آتش نشانی

تجهیزات اطفاء حریق، نقشی حیاتی در کنترل سریع آتش‌سوزی‌ ایفا می‌کنند. تجهیزات با کیفیت، می‌توانند از بروز خسارات گسترده جانی و مالی جلوگیری کنند.به همین علت،در این مقاله، تلاش شده است تا با نگاهی دقیق و کاربردی، انواع تجهیزات اطفا حریق معرفی و ویژگی‌های هر یک بررسی شود. همچنین به اهمیت انتخاب صحیح این تجهیزات، نکات کلیدی در خرید آن‌ها، و نقش شرکت‌های تأمین‌کننده در تضمین کیفیت و عملکرد تجهیزات پرداخته خواهد شد.

🔗🔗 یکی از مساِئل حیاتی برای ایمنی ما در سانحه ، آگاهی از سلامت سیستم اعلام حریق ما است . پس نیاز است که ما از پروسه ی تعمیر و نگهداری آن آگاه باشیم . لطفا مقاله تعمیر و نگهداری سیستم اعلام حریق را مطالعه کنید .

آیا می دانید:

🔗🔗 فلوسوئیچ در سیستم اطفا نقش «خبرچین هوشمند» را بازی می‌کند؛ به محض شروع جریان آب در لوله‌های اسپرینکلر، فعال می‌شود و به پنل اعلام حریق خبر می‌دهد که عملیات اطفا آغاز شده است. این یعنی سیستم فقط آب نمی‌پاشد، بلکه همزمان گزارش می‌دهد و واکنش‌ها را هماهنگ می‌کند.

برای مشاهده مدل‌ها و برندهای مختلف و بررسی قیمت‌ها، به صفحه خرید و قیمت فلوسوئیچ مراجعه کنید.

تجهیزات اطفا حریق ساختمان

اگر ساختمان شما دارای تجهیزات اطفا حریق نیست، هرچه زودتر اقدام به تجهیز کردن ساختمان با این تجهیزات کنید. تجهیزات آتش نشانی در ساختمان شامل کپسول آتش نشانی، شلنگ آتش نشانی و تجهیزات اطفا حریق اتوماتیک شامل اسپرینکلر، fm200 و آیروسل می باشد.

انواع سیستم اطفا حریق ساختمان

چندین سیستم اطفای حریق وجود دارد، اطفاء حریق به دو دسته سیستم اطفا حریق دستی و سیستم اطفا حریق اتوماتیک دسته بندی می شود که در ادامه به آن ها می پردازیم:

سیستم اطفاء حریق دستی

یک سیستم اطفاء حریق دستی از تجهیزاتی استفاده می کند که برای کار به نیروی انسانی نیاز دارد و بدون نیروی انسانی عملاً بی فایده است. نمونه رایج تجهیزات اطفاء حریق دستی، کپسول های آتش نشانی هستند که بسته به نوع حریق یا کلاس آتش در انواع مختلفی موجود می باشند. انواع سیستم های اطفاء حریق دستی عبارتند از:

• خاموش کننده های پودری (پودر خشک شیمیایی، پودر تر شیمیایی)
• خاموش کننده های دی اکسید کربن
• خاموش کننده های حاوی ترکیبات هالوژنه
• خاموش کننده های حاوی کف
• توپ اطفا حریق

سیستم اطفاء حریق اتوماتیک

سیستم اطفای حریق اتوماتیک به لطف دستگاه های اتوماتیک بدون دخالت انسان کار می کند، بنابراین بلافاصله پس از اعلام حریق به صورت خودکار فعال می شود و از گسترش و آسیب آتش به جان و مال افراد جلوگیری می کند و در نهایت آتش را مهار می کند. انواع سیستم های اطفاء اتوماتیک عبارتند از:

• سیستم اطفاء حریق اتوماتیک مه آب (Water Mist)
• سیستم اطفاء حریق اتوماتیک ورتکس (Vortex)
• سیستم اطفاء حریق اتوماتیک گازی هالون (Halon)
• سیستم اطفاء حریق اتوماتیک آبی اسپرینکلر (Sprinkler)
• سیستم اطفاء حریق اتوماتیک پودری یا ذرات معلق آیروسل (Aerosol)
• سیستم اطفاء حریق اتوماتیک فوم (Foam)

تجهیزات اطفا حریق اتاق سرور

سیستم اعلام و اطفاء حریق اتاق سرور (دیتاسنتر) یکی از اجزای امنیتی ضروری هر مرکز داده یا اتاق سروری است که باید به آن توجه ویژه ای شود. مراکز داده از اجزای زیرساختی ضروری تشکیل شده‌ اند که وظیفه پشتیبانی از سایت ها و دیگر موارد موجود در اینترنت را بر عهده دارند و بنابراین کلیه خدمات ارائه شده در آنها باید طبق برنامه به درستی و بدون کوچک‌ ترین وقفه عمل کنند.

هر ساله مبالغ زیادی صرف خرید سرورهای مرکز داده و تجهیزات جمع آوری داده می شود که حفاظت از اسناد مجازی را بیش از پیش مهم می کند. به همین دلیل است که حفاظت در برابر آتش و امنیت در مراکز داده بسیار مهم است. مراکز داده از انواع کابل ها، تجهیزات الکترونیکی، کابینت ها و سیستم های خنک کننده استفاده می کنند که همگی در معرض آتش سوزی هستند و در صورت آتش سوزی باید محافظت شوند.

لیست تجهیزات اطفا حریق

تجهیزات اطفاء حریق یکی از مهم ترین تجهیزات آتش نشانی هستند. بسته به نوع آتش سوزی، انواع مختلفی از تجهیزات اطفا حریق وجود دارند که می توانند اتوماتیک یا دستی باشند. اگر بخواهیم تجهیزات سیستم های اطفا حریق را نام ببریم می توانیم به موارد زیر اشاره کنیم:

• اسپرینکلر
• کپسول آتش نشانی
• پتوی نسوز جزء
• بوستر پمپ های آتش نشانی جهت اطفاء حریق
• قرقره و شیلنگ آتش نشانی
• مانیتور اطفا حریق
• نازل
• شیر های هیدرانت اطفا حریق
• فایر باکس (جعبه آتش نشانی)
• هوزریل آتش نشانی
• شیلنگ آتش نشانی
• کپسول گاز fm200
• کپسول گاز IG55
• کپسول گاز Co2

تجهیزات اطفاء حریق​

تجهیزات آتش نشانی یا تجهیزات اطفا حریق به وسایل و ابزار‌آلاتی گفته می‌شود که به منظور خاموش کردن آتش مورد استفاده قرار می‌گیرند. این تجهیزات می‌تواند سطل آب ، کپسول‌ آتش نشانی یا ابزارآلات پیشرفته‌‌تری مثل انواع سیستم اطفا حریق باشد. در ساختمان‌ها رایج است که از سیستم اعلام و اطفا حریق استفاده شود، اما در صنعت علاوه بر این تجهیزات از تجهیزات ضد انفجار نیز استفاده می‌شود.

گروه بندی تجهیزات اطفاء حریق

تجهیزات اطفاء حریق در چهار گروه کلی تقسیم می‌شوند که لیست تجهیزات اطفا حریق همگی زیرمجموعه‌ی یکی از این 4 گروه هستند:

• انواع سیستم اطفاء حریق: سیستم اطفا حریق آبی،سیستم اطفا حریق گازی، سیستم اطفا حریق آیروسل.
• کپسول آتش نشانی: شامل انواع کپسول پودری، کپسول CO₂، کپسول فوم و کپسول آب و گاز.
• جعبه آتش‌ نشانی یا فایرباکس: شامل محتویات شیلنگ، نازل، شیر و آچار.
• تجهیزات جانبی آتش نشانی: مجموعه تجهیزات جانبی آتش نشانی از انواع شیرآلات و شیلنگ گرفته تا علائم و اضطراری و جعبه‌‌ی کمک‌های اولیه است.

نکته مهم‌: بسته به نوع ساختمان، ممکن است انواع مختلفی از تجهیزات خاموش کننده حریق استفاده شود.

تجهیزات اطفا حریق متحرک یا قابل حمل

خاموش کننده‌های آبی

کپسول‌های دستی با برچسب قرمز رنگ، به‌صرفه‌ترین روش برای مهار آتش‌سوزی کلاس A (مواد جامد کاغذ، چوب و منسوجات) هستند. کپسول آتش نشانی آب و گاز در چهار مدل ارائه شده و استفاده‌ی آسانی دارند.

خاموش کننده‌های کف یا فوم

کپسول‌های دستی با برچسب کرم رنگ، همان فوم آتش نشانی هستند که برای خاموش کردن آتش سوزی کلاس A (کاغذ و چوب و منسوجات) و کلاس B (مایعات قابل اشتعال مانند بنزین، گازوئیل و روغن) استفاده می‌شود.

خاموش کننده‌های پودری

کپسول‌های دستی با برچسب آبی رنگ، همان کپسول آتش نشانی پودر و گاز است که برای مهار آتش ایجاد شده در سه کلاس A, B و C ( آتش سوزی گازها) و همینطور آتش سوزی حاصل از تجهیزات الکتریکی، به عنوان خاموش کننده‌ی چند منظوره، قابل استفاده است.

خاموش کننده دی‌اکسید کربن

کپسول‌های دستی با برچسب سیاه، برای مهار و کنترل آتش ایجاد شده از اتصالات الکتریکی و دستگاه‌های برقی و همینطور آتش سوزی کلاس B (مایعات اشتعال‌زا) استفاده می‌شود. کپسول آتش نشانی CO2 با حذف اکسیژن باعث خفه شدن آتش و اطفای آن می‌شود.

خاموش کننده شیمیایی تر

کپسول‌های دستی با برچسب زرد رنگ یا خاموش کننده شیمیایی تر، بصورت ویژه برای مهار آتش کلاس F حاصل اشتعال روغن‌ها و چربی‌های مصرفی در آشپزی، آتش سوزی کلاس B و همینطور کلاس A استفاده می‌شود.

تجهیزات اطفا حریق ثابت

شیر آتش نشانی (هیدرانت)

شیر آتش نشانی، از تجهیزات ضروری برای ایمن سازی مناطق صنعتی و تجاری بزرگ است. شیر آتش نشانی به طور مستقیم به آب منطقه وصل است، و در زمان وقوع حریق آتش نشان‌ها بدون محدودیت می‌توانند از آن استفاده کنند. شیر آتش نشانی در انواع و سایزهای مختلف موجود است.

شیر آتش نشانی که به‌نام شیر هیدرانت هم معروف است به منظور استفاده‌ی نامحدود از آب در داخل ساختمان‌های تجاری و صنعتی و همینطور در فضای باز نصب می‌شود.

سیستم اطفاء حریق اسپرینکلر

سیستم اسپرینکلر آتش نشانی، یکی از موفق‌ترین نوع سیستم اطفاء حریق در دنیا است! طرز کار اسپرینکلرها به این صورت است که به‌محض تشخیص افزایش دما، همانند باران شدید شروع به ریزش آب می‌کند. اسپرینکلرها، آتش سوزی‌های ثابت را تشخیص می‌دهند و دقیقا در همان محل فعال می‌شوند. معمولا فعال شدن آن همراه با آژیر است.

تقریبا تمامی ساختمان‌هایی که به سیستم اسپرینکلر مجهز هستند، بر اثر آتش سوزی دچار خسارت‌های سنگین مالی و جانی نشده‌اند. البته بصورت فنی اسپرینکلرها بیشتر برای جلوگیری از خسارت‌های مالی طراحی شده‌اند تا حفاظت از جان، مگر اینکه در سیستم اعلام حریق کنار سایر تجهیزات خاموش کننده آتش، عمل کنند.

اگرچه عملکرد اسپرینکلرها مشابه است، اما بر اساس نوع منطقه تحت حفاظت به روش‌های مختلفی در لوله کشی و اتصالات نصب می‌شوند:

سیستم مه پاش

سیستم مه پاش اطفاء حریق با استفاده از حداقل میزان آب، با پراکنده کردن قطرات ریز و درشت آب، در فشارهای مختلف استفاده می‌شود. سیستم مه پاش اطفاء حریق با فشار کم، متوسط و زیاد را از طریق نازل‌های مخصوص فعال می‌شود. برای مثال این مورد می‌تواند جزو وسایل اطفا حریق در آزمایشگاه باشد اما برای ایمن سازی بیشتر، نباید فقط به سیستم اطفاء حریق بسنده کرد و باید کل آزمایشگاه را با سیستم اعلام حریق تحت کنترل قرار داد.

سیستم های مه پاش با هدف اطفا حریق، با استفاده از حداقل میزان آب فعال می‌شوند. در این مدل خاموش کننده آتش، از قدرت قطرات آب در مهار آتش استفاده می‌شود.

سیستم اطفا حریق گازی

سیستم اطفا حریق گازی مخصوص فضاهایی مثل اتاق سرور، سایت‌های کامپیوتری و مناطقی که تجهیزات الکترونیکی حساسی دارند و با استفاده از آب و سایر مواد ضد حریق، آسیب می‌بینند، استفاده می‌شود. برای اینکه سیستم اطفا حریق گازی عملکرد موفقی داشته باشد، باید فضای مورد نظر کاملا مهر و موم شده و استفاده از تهویه حساب شده باشد.

عملکرد سیستم اطفاء حریق گازی به این صورت است که با آزاد کردن گازهای پاک و بی‌اثر، موجب خاموش شدن حریق می‌شود. سیستم اطفا حریق گازی به نام عامل پاک نیز معروف است.

از انواع مواد خاموش کننده حریق، می‌توان به عامل پاک اشاره کرد. سیستم اعلام حریق گازی از تجهیزات اطفا حریق اتاق سرور به حساب می‌آید.

سیستم اطفا حریق فوم

سیستم آتش نشانی اطفا حریق فوم برای مهار آتش مایعات قابل اشتعال استفاده می‌شود. سیستم اطفای حریق فوم به دو صورت سیستم مستقل و سیستم اجرایی توسط نیروی آتش نشانی اجرا می‌شود. سیستم مستقل شامل یکسری تجهیزات فوم ساز، لوله و اتصالات است که بصورت خودکار عمل می‌کند.

فوم در حالت‌های فوم انبساط کم و فوم انبساط بالا یا فوم انبساط متوسط اجرا می‌شود که هر کدام مطابق نظر کارشناسان و نوع حریق بکار می‌روند.

مثلا فوم انبساط کم، برای آتش‌سوزی‌های مایع قابل اشتعالی که با آب مخلوط نمی‌شود، مناسب است. فوم انبساط کم مقاومت حرارتی خوب، اما حجم و قابلیت پر شدن محدودی دارد. اما فوم انبساط بالا و متوسط، با هوادهی یک محلول آبی از یک عامل کف کننده مصنوعی، به میزان انبساط مناسبی می‌رسد.

سیستم اطفا حریق فوم، در مخازن ذخیره سازی نفت و مایعات قابل اشتعال استفاده می‌شود. این سیستم به صورت اتوماتیک عمل کرده و می‌تواند با صدای آژیر همراه شود.

کلاس‌بندی انواع آتش و روش‌های خاموش کردن آن

برای خاموش کردن آتش‌ به‌درستی، ابتدا باید نوع آتش‌سوزی را شناخت. آتش‌ها براساس نوع ماده‌ای که در حال سوختن است، به چند دسته (کلاس) تقسیم می‌شوند. هر کلاس از آتش، به روش یا ماده خاموش‌کننده‌ی مخصوص خود نیاز دارد. انتخاب نادرست وسیله اطفا، نه تنها ممکن است آتش را خاموش نکند، بلکه باعث گسترش آن نیز شود.

کلاس E در برخی منابع رسمی گنجانده نشده و با تأکید بر رعایت ایمنی الکتریکی، به‌عنوان شرایط ویژه در سایر کلاس‌ها در نظر گرفته می‌شود.

استانداردهای مهم NFPA در زمینه اطفا حریق

در ادامه جدول مهم‌ترین استانداردهای بین‌المللی مربوط به تجهیزات آتش‌نشانی آورده شده است. این استانداردها تعیین‌کننده کیفیت، ایمنی، عملکرد و نحوه طراحی و نصب تجهیزات اطفا حریق هستند.

نقش شرکت‌های تأمین‌کننده در تضمین کیفیت

شرکت‌های تأمین‌کننده معتبر، نقشی کلیدی در فراهم‌سازی تجهیزات اطفا حریق استاندارد و مطمئن ایفا می‌کنند. این شرکت‌ها با ارائه محصولات دارای گواهی‌نامه‌های بین‌المللی، مشاوره‌های تخصصی پیش از خرید، پشتیبانی فنی و خدمات پس از فروش، مسیر انتخاب و استفاده از تجهیزات را برای خریداران هموار می‌سازند.

در این میان، مجموعه آرات به‌عنوان یکی از مجموعه‌های حرفه‌ای و خوش‌نام در زمینه تأمین تجهیزات اطفا حریق، با بهره‌گیری از تجربه و دانش فنی تیم متخصص خود، توانسته است اعتماد طیف وسیعی از کارفرمایان و صنایع را جلب کند. همکاری با تأمین‌کننده‌ای مانند آرات، نه‌تنها تضمینی برای کیفیت تجهیزات است، بلکه اطمینانی از پشتیبانی فنی دقیق و پایبندی به استانداردهای ایمنی روز دنیا خواهد بود.

جمع بندی

 در این مقاله با انواع تجهیزات اطفاء حریق، از ابزارهای ساده‌ی دستی گرفته تا سیستم‌های پیشرفته‌ی ثابت و خودکار، آشنا شدیم. تجهیزات اطفا حریق شامل خاموش‌کننده‌های قابل حمل (مانند کپسول‌ها، پتوی نسوز، توپ‌های اطفا) و سیستم‌های ثابت (مثل اسپرینکلرها، شیرهای آتش‌نشانی و سیستم‌های گازی یا فومی) هستند. این وسایل با هدف پیشگیری، کنترل و مهار آتش‌سوزی در فضاهای مسکونی، اداری و صنعتی طراحی شده‌اند.

مقاله همچنین به نکات مهمی مثل کاربرد، نصب، نحوه عملکرد، قیمت و دسته‌بندی تجهیزات (بر اساس نوع نصب و نحوه عملکرد) اشاره کرده است. در پایان نیز تأکید شده که کیفیت و سهولت استفاده از این وسایل، نقش مهمی در حفظ جان افراد و کاهش خسارات ایفا می‌کند. آشنایی با این تجهیزات برای افزایش ایمنی در برابر حوادث آتش‌سوزی ضروری است.

در صورت نیاز به دریافت راهنمایی یا مشاوره جهت انتخاب محصول مناسب و اجراء اطفاء حریق، کارشناسان ما در مجموعه آرات آماده‌ی پاسخ‌گویی به سوالات شما هستند. با ما در ارتباط باشید.