شیر آلات آتش نشانی

 لیست خرید و قیمت انواع شیرآلات آتش‌نشانی | معرفی کامل انواع شیرها، برندها و راهنمای انتخاب

شیر آتش‌نشانی (Fire Fighting Valve) یکی از اصلی‌ترین اجزای سیستم‌های اطفای حریق آبی است که وظیفه کنترل، قطع و وصل جریان، تنظیم فشار و در برخی موارد اعلام وضعیت جریان را بر عهده دارد. انتخاب صحیح شیرآلات مستقیماً بر ایمنی سیستم، عملکرد در زمان بحران و اخذ تأییدیه‌های پروژه تأثیر می‌گذارد.

انواع شیر آتش‌نشانی

• شیر هیدرانت با محفظه مرطوب ( Dry Barrel Hydrants )
• شیر هیدرانت با محفظه خشک ( Wet Barrel Hydrants )
• شیر سیامی ( Siamese Connection )
• شیر زاویه ای ( Angle Valve )
• شیر پروانه‌ای ( Butterfly Valve )
• شیر دروازه‌ای ( Gate Valve )
• شیر توپی ( Ball Valve )
• شیر یک‌ طرفه ( Check Valve )
• شیر فشارشکن ( Pressure Reducing Valve )
• شیر سیلابی ( Deluge Valve )
• شیر فلکه آتش‌ نشانی ( Fire Hydrant Valve )
• شیر تست و تخلیه ( Test and Drain Valve )
• شیر هشدار دهنده / شیر آلارم 

شیر هیدرانت با محفظه مرطوب ( Dry Barrel Hydrants ) :

شیر هیدرانت محفظه مرطوب نوعی از شیرآلات آتش نشانی است که محفظه آن همیشه دارای آب بوده و آماده استفاده فوری در مواقع اضطراری می‌ باشد. از این شیرآلات در مناطق گرمسیری استفاده می شود تا از یخ زدگی آب جلوگیری کند برای همین شیرهای آتش‌ نشانی هیدرانت مرطوب همیشه در محفظه بالایی خود آب دارند. هر خروجی شیر مخصوص به خود را دارد که به چندین شیلنگ اجازه می‌دهد به طور مستقل کار کنند بنابراین این طراحی به آتش‌ نشانان این امکان را می دهد که به طور همزمان به چندین جریان آب دسترسی پیدا کنند.

شیر هیدرانت با محفظه خشک ( Wet Barrel Hydrants ) :

شیر هیدرانت با محفظه خشک نوعی از شیرآلات آتش نشانی است که در حالت عادی داخل محفظه آن، آب وجود ندارد و فقط در زمان استفاده از آن، آب از منبع زیرزمینی وارد آن می‌شود. این طراحی برای جلوگیری از یخ‌زدگی در مناطق سردسیر بسیار کاربرد دارد. اجزای اصلی این شیر در زیر زمین قرار دارد و پس از استفاده از آن توسط آتش نشانان، آب داخل محفظه به‌طور خودکار تخلیه می‌شود تا از یخ زدگی آب باقی مانده جلوگیری شود.

شیر هیدرانت ایستاده :

شیر هیدرانت ایستاده یکی از تجهیزات مهم در اطفای حریق شهری است که بر روی سطح زمین نصب می‌ شود و مستقیما به شبکه آب شهری متصل است. این نوع شیر، امکان دسترسی سریع و مستقیم مأموران آتش‌نشانی به آب را در مواقع اضطراری فراهم می‌سازد. شیرآلات آتش نشانی ایستاده معمولاً در نقاط قابل دسترس و در فواصل مشخصی از یکدیگر نصب می‌شوند. بسته به شرایط محیطی، این شیرها به دو نوع محفظه خشک و محفظه مرطوب تقسیم بندی می‌شوند که هرکدام ویژگی‌های خاص خود را دارند.

شیر هیدرانت زیرزمینی :

شیر هیدرانت زیرزمینی یکی از شیرآلات آتش‌ نشانی است که به‌طور کامل در زیر زمین نصب می‌شود و تنها درپوش یا دریچه اتصال آن قابل مشاهده است. این نوع شیر مستقیم به شبکه آب شهری متصل بوده و از طریق دریچه مخصوص، امکان اتصال شیلنگ آتش‌ نشانی را برای تأمین آب فراهم می‌ سازد. این شیرها به گونه ای طراحی شده اند که در برابر آسیب‌ های محیطی، ضربه و یخ‌ زدگی مقاومت بالایی داشته باشند. استفاده از شیرهای زیرزمینی در مناطق پرتردد یا دارای محدودیت فضا برای نصب، گزینه‌ای ایمن و کارآمد محسوب می‌شود.

شیر فلکه آتش‌نشانی (Gate Valve)

این شیر برای قطع و وصل کامل جریان طراحی شده و برای حالت نیمه‌باز مناسب نیست. بیشترین کاربرد آن در خطوط اصلی، رایزرها و نقاط ایزوله‌سازی شبکه اطفاست.
انواع رایج شامل زبانه لاستیکی (آب‌بندی بهتر و مناسب شبکه‌های مدرن)، زبانه فلزی (مقاومت مکانیکی بالا) و مدل OS&Y با ساقه بیرون‌زن جهت نمایش وضعیت باز و بسته است. این شیر معمولاً در ورودی و خروجی پمپ و خطوط اصلی کلکتور استفاده می‌شود.

شیر فلکه آتش نشانی یکی از شیرآلات آتش نشانی است که برای اتصال آب از لوله اصلی آب به شیلنگ آتش نشانی استفاده می‌ شود. شیر فلکه آتش‌ نشانی با اتصال کوپلینگ مخصوص به شیلنگ آتش‌ نشانی متصل می‌شود و جریان آب را کنترل می‌کند. پس از اتصال با باز کردن شیر، آب با فشار وارد شیلنگ شده و به نازل منتقل می‌ شود. این اتصال سریع و ایمن، امکان انتقال آب از منبع به محل حریق را فراهم می‌سازد. هماهنگی بین شیر، شیلنگ و نازل برای عملکرد صحیح سیستم اطفای حریق ضروری است

شیر تست و تخلیه ( Test and Drain Valve ) :

شیر تست و تخلیه یک شیر ترکیبی با دو عملکرد تست سیستم و تخلیه سریع آب از لوله ها می باشد. این شیرآلات در اندازه های مختلفی موجود هستند و همچنین دارای ابعاد متنوعی برای کاربردهای متداول طراحی شده اند. استفاده از این شیر نقش حیاتی در سیستم‌ های آتش‌ نشانی به‌ ویژه سیستم‌ های اسپرینکلر دارد. در گذشته، برای تست و تخلیه آب از دو شیر جداگانه استفاده می‌شد. در این شیرآلات این دو عملکرد را در یک قطعه ترکیب کرده اند که نصب و نگهداری را ساده‌ تر کرده است و همچنین امکان تخلیه ایمن و کنترل‌ شده را فراهم می‌کند.

شیر پروانه‌ای آتش‌نشانی (Butterfly Valve)

دارای دیسک چرخان بوده و با اشغال فضای کمتر، کنترل سریع جریان را فراهم می‌کند. وزن کمتر، نصب ساده‌تر و قیمت اقتصادی‌تر آن را به گزینه‌ای محبوب در سیستم‌های اسپرینکلر تبدیل کرده است.
مدل‌های اهرمی برای سایزهای پایین، گیربکسی برای سایزهای بزرگ‌تر و مدل‌های دارای تمپر سوئیچ برای مانیتورینگ وضعیت کاربرد دارند.

دیسک شیر پروانه‌ای در مرکز بدنه قرار دارد و با چرخش خود، جریان سیالات را تنظیم می‌کند. شیر پروانه ای در مدل‌های مختلفی و با عملگرهای دستی و برقی تولید می‌شوند. با توجه به نوع کاربردشان، جنس بدنه و دیسک می‌تواند از نوع چدن، فولاد، استیل یا آلیاژهای مقاوم در برابر خوردگی باشد. به‌دلیل ساختار ساده و هزینه نصب و نگهداری پایین و همچنین کنترل سریع جریان آب، شیرآلات آتش نشانی پروانه‌ای گزینه‌ای اقتصادی و قابل اعتماد در سیستم های آتش نشانی محسوب می‌شود.

شیر فشارشکن آتش‌نشانی (PRV)

برای کاهش و تثبیت فشار در نقاطی که فشار شبکه بیش از حد مجاز است استفاده می‌شود؛ به‌ویژه در ساختمان‌های بلندمرتبه. مدل‌های ثابت، قابل تنظیم و دارای پورت تست از انواع رایج آن هستند.

شیر فشارشکن یک شیر خودکار است که ورودی جریان آب یا گاز با فشار بالا را کاهش داده و به فشار خروجی قابل کنترل و ایمن تبدیل می کند. از این شیر معمولاً در سیستم‌ هایی استفاده می‌ شود که فشار آب ورودی بیش از حد بالا بوده و ممکن است به تجهیزات سیستم آسیب بزند. این شیرها به صورت دو مدل دستی و اتوماتیک عمل می کنند .در سیستم های آتش‌ نشانی، شیر فشارشکن با تنظیم فشار بالای آب نقش مهمی در محافظت از نازل‌ها، شیلنگ‌ها، اسپرینکلرها و پمپ ها ایفا کرده و عملکرد پایدار سیستم را حفظ می‌ نماید.

شیر یکطرفه آتش‌نشانی (Check Valve)

از بازگشت جریان جلوگیری کرده و برای محافظت از پمپ و جلوگیری از ضربه قوچ استفاده می‌شود. انواع لولایی، فنری و دیسکی از مدل‌های رایج هستند.

شیر یک طرفه وسیله‌ای مکانیکی است که به سیالات اجازه می‌دهد تا آزادانه در یک جهت جریان داشته باشند و در عین حال از جریان معکوس آن ها در جهت مخالف جلوگیری می‌کند. جهتی که مایع یا گاز می‌تواند در آن جریان یابد، جهت جریان آزاد نامیده می‌شود و جهتی که از برگشت آن به سمت منبع جلوگیری می‌کند جهت بدون بازگشت نامیده می‌شود. شیرهای یک طرفه در وسایل خانگی روزمره کاربرد دارند. در سیستم های آتش‌ نشانی، شیر یک‌طرفه با جلوگیری از بازگشت جریان آب، موجب حفظ فشار ثابت آب می‌گردد.

شیر سیلابی (Deluge Valve)

در سیستم‌های دلوژ برای تخلیه هم‌زمان حجم زیادی آب طراحی شده و با فرمان الکتریکی، پنوماتیک یا هیدرولیک فعال می‌شود. کاربرد اصلی آن در صنایع نفت و گاز، پتروشیمی و محیط‌های پرریسک است.

شیرهای سیلابی در شرایطی استفاده می‌ شوند که نیاز به استفاده سریع از حجم زیادی از آب باشد بنابراین مقادیر زیادی آب را در مدت زمان نسبتاً کوتاهی با سرعت و به صورت گسترده ای به نازل‌ها یا اسپرینکلرها منتقل می‌کند. این شیرها معمولاً برای محافظت از مکان های پرخطر مانند تونل‌ها، پالایشگاه‌های نفت، تأسیسات شیمیایی و نیروگاه‌ها طراحی شده‌اند زیرا این مکان‌ها اغلب حاوی مواد بسیار قابل اشتعال هستند که به سیستم‌ های مقاوم در برابر آتش نیاز دارند.

شیر آلارم (Alarm Valve)

در سیستم اسپرینکلر تر با عبور جریان فعال شده و سیگنال هشدار ارسال می‌کند. انواع Wet، Dry و Preaction بسته به نوع سیستم استفاده می‌شوند.

شیرهای آتش‌نشانی داخل ساختمان

شیر زاویه‌دار (Angle Valve)

شیر زاویه‌ای یکی از انواع شیرآلات صنعتی است که با طراحی ورودی و خروجی 90 درجه، امکان عبور جریان سیالات با افت فشار کم را فراهم می‌سازد. این شیر معمولاً برای کنترل، قطع و وصل جریان سیالاتی مانند آب، بخار، گاز و روغن در خطوط لوله مورد استفاده قرار می‌گیرد. عملکرد آن به‌صورت خطی بوده و با حرکت پیستون در جهت زاویه‌دار، جریان به‌طور دقیق تنظیم می‌شود. شیر زاویه‌ای به دلیل مقاومت بالا و امکان عملکرد دستی یا خودکار، در صنایع مختلف کاربرد گسترده‌ای دارد. بنابراین از این شیرها برای کنترل دقیق و تدریجی جریان آب در سیستم های آتش نشانی استفاده می شود. همچنین این شیرآلات آتش نشانی زاویه ای برای فضاهای محدود استفاده می شوند.

شیر سیامی (دو خروجی)

شیر سیامی یکی از اجزای اصلی در تجهیزات اطفای حریق محسوب می‌شود که با طراحی چند ورودی، امکان اتصال همزمان شیلنگ‌ های آتش‌ نشانی را فراهم می‌سازد. این تجهیزات در نمای بیرونی ساختمان‌ها نصب می‌گردند و به ماموران آتش‌ نشانی اجازه می‌دهد تا در مواقع اضطراری، آب را مستقیماً به سیستم‌ های داخلی مانند اسپرینکلرها منتقل کنند.

ستفاده از این شیرها به افزایش فشار و حجم آب مورد نیاز برای مقابله با حریق کمک می‌کند. شیرآلات آتش نشانی سیامی طراحی‌های مختلفی مانند مدل دیواری، ایستاده و مسطح دارند که با شرایط محیطی و متناسب با ساختمان استفاده می‌شوند. انتخاب و نصب صحیح شیر سیامی، عملکرد مطمئن این تجهیزات را تضمین می‌کند.

شیرفلکه خط (شیر ایزوله‌کننده مسیر)

برای قطع و جدا کردن بخش‌هایی از شبکه در زمان تعمیرات یا تست استفاده می‌شود و معمولاً روی رایزرها و ورودی زون‌ها نصب می‌گردد.

شیر دروازه ای  ( Gate Valve )

شیر دروازه‌ای یکی از پرکاربردترین شیرها در سیستم‌ های لوله‌کشی است که با استفاده از بالا و پایین کردن دروازه می توان جریان آب را کنترل کرد. وقتی شیر دروازه‌ای کاملاً باز می‌شود، حداقل انسداد را در جریان ایجاد می‌کند. شیر دروازه‌ای برای باز یا بسته شدن کامل طراحی شده است و نباید در حالت نیمه باز یا نیمه بسته استفاده شود. طراحی ساده، افت فشار کم در حالت باز و قابلیت استفاده در فشارهای بالا، آن را به گزینه‌ای مناسب جهت استفاده در صنایع نفت، گاز، آب و فاضلاب تبدیل کرده است. شیرهای دروازه‌ای معمولاً برای شرایطی به‌کار می‌روند که نیاز به تنظیم جریان آب نباشد و تنها برای قطع یا وصل کامل به کار می روند.

شیر توپی ( Ball Valve ) :

این شیر جریان مایعات یا گازها را با استفاده از یک توپ توخالی و با چرخش ۹۰ درجه‌ای دسته برای باز یا بسته کردن جریان آب به‌طور کامل کنترل می‌کند. شیرهای توپی به دلیل دوام و مقاوم بودن پراستفاده هستند. شیر توپی به‌دلیل عملکرد سریع و طراحی ساده در سیستم‌های آتش‌ نشانی کاربرد گسترده‌ای دارد. همچنین به دلیل طراحی ساده اش برای نصب در فضاهای محدود مانند جعبه‌های آتش‌نشانی مناسب هستند و همچنین شیرآلات آتش نشانی توپی به سرویس دوره ای کمتری نیاز دارند.

استانداردها و تأییدیه‌های مهم

در پروژه‌های حرفه‌ای، رعایت استانداردهایی مانند NFPA 13، NFPA 14، UL Listed، FM Approved و استانداردهای اروپایی EN اهمیت بالایی دارد. علاوه بر آن، تطابق فشار کاری (PN)، ارائه کاتالوگ معتبر و مدارک فنی کامل برای اخذ تأییدیه نهایی الزامی است.

برندهای مطرح شیرآلات آتش‌نشانی

برندهای بین‌المللی شناخته‌شده شامل AVK، Viking، Tyco / Johnson Controls، NAFFCO، Mueller و Zetkama هستند.
در بازار ایران نیز برندهایی مانند میراب، فاراب و برخی تولیدکنندگان داخلی با ریخته‌گری داکتیل و تأییدیه‌های پروژه‌ای فعال‌اند.

راهنمای انتخاب شیر آتش‌نشانی

در هنگام انتخاب باید به موارد زیر توجه شود:
نوع سیستم اطفا (اسپرینکلر، هیدرانت، دلوژ و…)
سایز و دبی طراحی شبکه
کلاس فشار کاری (PN10، PN16، PN25 و…)
جنس بدنه و پوشش ضدخوردگی
سازگاری اتصالات با تجهیزات پروژه
وجود تمپر سوئیچ یا تجهیزات مانیتورینگ
گارانتی و خدمات پس از فروش

عوامل مؤثر بر قیمت شیر آتش‌نشانی

قیمت این تجهیزات به نوع شیر، سایز، کلاس فشار، برند سازنده، کشور تولیدکننده، وجود تجهیزات جانبی مانند گیربکس یا تمپر سوئیچ و سطح استانداردها بستگی دارد. در پروژه‌هایی که اخذ تأییدیه آتش‌نشانی اهمیت دارد، انتخاب ارزان‌ترین گزینه می‌تواند منجر به دوباره‌کاری و افزایش هزینه‌های پنهان شود.

خرید و  انتخاب شیرآلات آتش‌نشانی از آرات

برای خرید دقیق و بدون ریسک، لازم است نوع شیر، سایز ورودی و خروجی، فشار کاری، محل نصب و الزامات استاندارد پروژه مشخص شود. در مجموعه آرات امکان دریافت مشاوره تخصصی، بررسی مشخصات فنی، تطبیق با نقشه‌های اجرایی و ارائه لیست قیمت به‌روز فراهم است تا انتخابی مطمئن و متناسب با پروژه خود داشته باشید.